De rij van politieke en publieke figuren die "de gelijkheid tussen mannen en vrouwen" als een fundamentele waarde van de Europese beschaving benadrukken, wordt dezer dagen steeds langer. Vooral politieke leiders en partijen die "integratie" als "assimilatie" invullen en deze willen opleggen aan allochtone gemeenschappen, doen graag een beroep op (gebrek aan) vrouwenemancipatie om hun standpunten over minderheden te staven. Deze invulling van integratie gaat hand in hand met het sluiten van de grenzen van Europa en met krampachtige pogingen om "de Europese beschaving" een homogeen witte inhoud toe te dichten, wat voorbijgaat aan de onmiskenbare multi-etnische, multiculturele en multireligieuze realiteit van Europa.

Maar als het op de concrete eisen en voorstellen van het brede spectrum van onze vrouwenbewegingen aankomt, blijven diezelfde politieke figuren verdacht stil. Denk maar aan de snelheid waarmee het principe van gelijkheid tussen mannen en vrouwen uit de eerste versies van de Europese Conventie gegooid werd. Eén blik op de onderdrukte herinneringen van de Europese kolonisatie leert ons dat een dergelijk patroon allesbehalve nieuw is. Europese kolonisatoren hebben hun overheersing consistent gelegitimeerd in termen van de "beschaving van de kolonies". En die beschavingsmissie werd maar al te vaak opgevoerd als het "beschermen" van vrouwen tegen hun "onderdrukkende culturen en mannen." Maar terug in het vaderland ontpopten vele kolonisatoren zich tot heftige tegenstanders van de toenmalige vrouwenbewegingen en de eerste feministische golf.

Neo-imperialistische en rechtse agenda's doen het goed vandaag de dag. Ze proberen ons de "botsing tussen de beschavingen" te verkopen en spelen hierbij de kaart van vrouwenemancipatie uit als de inzet van de westerse beschaving. Het is bijzonder modieus voor westerse politieke leiders om zich te profileren als de "beschermers" van "hulpbehoevende moslimmeisjes". Moslimmeisjes en -vrouwen met een hoofddoek worden op die manier al te vaak voorgesteld als passieve slachtoffers van vrouwenonderdrukking. We verwerpen een dergelijke verdeel-en-heersstrategie die witte vrouwen in Europa als "bevrijd" wil voorstellen en die het "gewicht van de emancipatie" op de schouders van zwarte, migranten- en vluchtelingenvrouwen en "hun onderdrukkende cultuur" wil leggen. De logica van deze strategie is pervers, en belet ons om in solidariteit samen te werken. Wat de opgezette hysterie rond de hoofddoek van de laatste maanden onbesproken laat, is het ontoelaatbare feit dat een groot deel van de vrouwen en mannen van migrantenorigine vandaag in Europa nog steeds tweederangsburgers zijn, die dagelijks met racisme en discriminatie te maken krijgen, in het onderwijssysteem, op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt.

Vandaag, op deze internationale vrouwendag, willen we nogmaals bevestigen dat onze verschillende strijden tegen alle vormen van onderdrukking waar vrouwen mee te maken krijgen, hard nodig blijven. Een serieus engagement voor vrouwenemancipatie betekent dat we moeten vechten tegen de normalisering van geweld en de huidige "oorlogscultuur", en de manier waarop dit geweld seksistisch, racistisch en homofoob is. We moeten vechten tegen het geweld van de neoliberale politiek die de sociale zekerheid afbreekt en voor vele vrouwen grote bestaansonzekerheid betekent. We moeten ons verzetten tegen structureel en alledaags seksisme, racisme en homofobie, en we moeten hierbij samenwerkingsverbanden creëren. We moeten ons verzetten tegen de vele manieren waarop vrouwen belet wordt om als volwaardige burgers deel te nemen aan het maatschappelijke en politieke leven. We moeten vechten tegen de systematische besnoeiingen in financiële en andere middelen voor een degelijk emancipatiebeleid.

Tegen de nieuwe lading van zelfbenoemde "verdedigers van vrouwenrechten", die we in al deze jaren noch als deelnemers, noch als aanhangers van onze vrouwenstrijd tegenkwamen, zeggen we vastberaden: "Niet in onze naam!". Hun cynische gebruik van "vrouwenemancipatie" en "de gelijkheid tussen mannen en vrouwen" is ongeloofwaardig. Als feministen en vrouwen die begaan zijn met vrouwenemancipatie, kunnen we hen niet toestaan om "vrouwenemancipatie" te misbruiken voor agenda's die bol staan van etnocentrisme, assimilatie en islamfobie. Ondertussen gaat onze strijd voort tegen alle vormen van onderdrukking die vrouwen treffen. We wensen diegenen die delen in die strijd een strijdbare internationale vrouwendag.

gepubliceerd in De Standaard op 8 maart 2004 door NextGENDERation Brussel

onderschreven door Le collectif des femmes en noir contre les expulsions et les centres fermés | FC Poppesnor | Steunpunt allochtone meisjes en vrouwen | Vrouwen Overleg Komitee | Vrouwen in het Zwart Leuven